بازگشت

 فصل سوم

 امــور توليــدي

1- كشاورزي

شهرستان بجنورد  با دارا بودن 7/3 درصد مساحت استان خراسان 44/7 درصد زمين هاي زيركشت استان را دارد. [1]   منابع تامين آب كشاورزي شامل آبهاي سطحي و زير زميني با 19 رشته رودخانه و 196 دهانه چشمه و تعداد 427 حلقه چاه عميق و نيمه عميق و 53 رشته قنات باميزان تخليه  ساليانه 466/697 ميليون متر مكعب اراضي كشاورزي شهرستان  را آبياري مي نمايد.

سطح زير كشت محصولات زراعي شهرستان در سال 77-1376  ، 123878 هكتار بوده كه 31درصد آن آبي و
 69 درصد ديم بوده است  . سطح زير كشت محصولات باغي شهرستان در همان سال 11416 هكتار بوده كه 4/47 درصد آن را  اراضي آبي و 6/52 درصد را اراضي ديم تشكيل مي داده است .

-كشاورزي ايران در طول برنامه اول ودوم اقتصادي

با رجوع به آمار تحولات مشروحه زير در زمينه كشاورزي بجنورد مشخص مي شود :

در سال زراعي 58-57 جمعا” 56550 هكتار زير كشت محصولات زراعي و 3157 هكتار زير كشت محصولات باغي بوده است . در پايان برنامه دوم اين ارقام به ترتيب به 139700 هكتار و 11062 هكتار رسيده است كه  به ترتيب 77/2 و 5/3 برابر افزايش رانشان مي دهند .

طرحهاي مهم زراعي و باغي در طول برنامه اول و دوم شامل طرح محوري گندم ، افزايش توليدات علوفه اي و افزايش توليد نباتات زراعي ، افزايش توليد گندم ديم ، اصلاح و احيا  باغات ميوه ، مبارزه با آفات و بيماريهاي گياهي ، آموزش و ترويج كشاورزي و طرح طوبي تاثير بسزايي در افزايش توليد  و سطح زير كشت  محصولات داشته است  . طرح محوري گندم كه از سال 1368 در سطح 4700 هكتار آغاز شده در طول برنامه هاي اول ودوم موفق شد ضمن افزايش سطح
زير كشت به 13500 هكتار, عملكرد در هكتار را از 7/2 تن به 45/3 تن افزايش دهد .

از اقدامات مهم در چهارچوب برنامه اول ودوم و با توجه به كاهش نزولات آسماني , اجراي سيستم هاي آبياري
تحت فشار براي صرفه جويي در مصرف آب بوده است كه در اين راستا 1500 هكتار از مزارع و باغات شهرستان
تحت پوشش قرار گرفته است . همچنين اجراي طرحهاي تجهيز و نوسازي اراضي سنتي در سطح 660 هكتار ،
پوشش انهار به طول 86/54 كيلو متر و احداث تعداد 21 آببند انحرافي با مقدار آب استحصالي
ساليانه 63/52 ميليون متر مكعب از اقدامات اساسي بخش كشاورزي در شهرستان بشمار مي آيد .

محصولات زراعي و باغي عمده شهرستان بجنورد

2- جنگل و مرتع [2]

3/91 درصد از كل مساحت شهرستان را عرصه منابع طبيعي فرا گرفته و اين منابع 4/5 درصد كل منابع طبيعي استان خراسان را تشكيل مي دهد .

عرصه منابع طبيعي شهرستان به تفكيك جنگل و مراتع به شرح ذيل قابل توصيف  است :

الف – جنگلها - شهرستان  بجنورد 100 هزارهكتار جنگل ارس , 6 هزار هكتارجنگل پسته و 30000 هزار هكتار جنگل پهن برگ دارد كه ادامه جنگلهاي جلگه هاي جنوبي خزر است .

اين شهرستان داراي دو نهالستان جنگلي با مشخصات زير است :

   ·        منابع طبيعي داراي نهالستاني است به مساحت 40 هكتار كه 20 هكتار آن اختصاص به خزانه توليد نهال براي تامين نهال  مورد نياز عرصه هاي فضاي سبز حاشيه شهرها و احياء جنگل هاي شهرستانهاي شمال خراسان دارد.

   ·       شهرداري نيز داراي نهالستاني است به مساحت حدود 20 هكتار كه مساحت مفيد  خزانه توليد نهال آن به
وسعت حدود  10  هكتار براي تامين نهال فضاي سبز داخل وحاشيه شهر مي باشد و همچنين توليد و پرورش گلهاي زينتي در گلخانه آن انجام مي شود.

ب – مراتع  - مجموع وسعت مراتع شهرستان 1339050 هكتار معادل 3/86 درصد از كل منابع طبيعي شهرستان است و از انواع مراتع به شرح زير تشكيل شده است .

77 هزار هكتار از عرصه شهرستان تقريبا" بدون پوشش گياهي است كه 5/0 درصد از رقم مشابه استان را تشكيل
 مي دهد .

اين شهرستان داراي يك ايستگاه توليد بذر گياهان مرتعي به وسعت حدود 250 هكتار است كه نقش مهمي در خودكفايي بذور ياد شده دارد .

اين ايستگاه يكي از دو ايستگاه توليد بذر در استان خراسان و همچنين يكي از 14 ايستگاه موجود در كشور است .

معرفي مختصر ايستگاه منابع طبيعي و دام  شمال خراسان  [3]

ايستگاه تحقيقات منابع طبيعي  و دام شمال خراسان اولين ايستگاه پس از شكل گيري جهاد سازندگي مي باشد . با توجه به موقعيت جغرافيايي و اقليمي اين ايستگاه , يافته هاي تحقيقاتي آن, عرصه هاي منابع طبيعي شمال خراسان را پوشش مي دهد . همچنين ايستگاه مذكور  در مراكز علمي جهان به عنوان يك مركز تحقيقات امور منابع طبيعي شناخته شده است و با مراكز تحقيقاتي بين المللي ارتباط  دارد . اين ايستگاه با مركزيت شهرستان بجنورد , داراي سه پايگاه اصلي نامبرده ذيل و قرقهاي تحقيقات موقتي مي باشد :

1-      پايگاه تحقيقات مديريت علمي مراتع  واقع در روستاي سيساب بجنورد

2-     پايگاه تحقيقاتي صنوبر و درختان سريع الرشد واقع در كهنه كند بجنورد

3-    پايگاه تحقيقاتي پخش سيلاب جاجرم( گرايش آبخيزداري )

4-    قرقهاي تحقيقاتي موقت : الف - پارك ملي گلستان   ب- خميني سرا .

 3- دام و طيور [4]

جمعيت دامي شهرستان بجنورد  1198214 واحد دامي معادل 6/6  درصد از كل واحد هاي دامي استان است .
تركيب  و بافت دامي شهرستان شامل 12/78درصد گوسفند و بره ، 65/17 درصدبزغاله و بز . 45/5 درصد گاو ، 3% شتر و بچه شتر  و 72/1 درصد تك سمي است .

توليدات دامي عمده شهرستان در مقايسه با كل استان

شبكه دامپزشكي بجنورد داراي 9 پست  دامپزشكي استان و يك قرنطينه دامي بين استاني مي باشد . همچنين شهرستان بجنورد داراي 5 واحد داروخانه دامپزشكي ، 6 درمانگاه خصوصي دامپزشكي و 3 مركز مايه كوبي دام  و طيور در بخش خصوصي مي باشد . [5]

4-پرورش آبزيان

بدون احتساب مناطقي كه حفر چاه و استفاده از آبهاي زير زميني بلامانع است , توان توليد فعلي شهرستان در زمنيه آبزيان 250 تن ماهي گرمابي و 545 تن ماهي سردابي در سال است . اين توان به دليل  وجود شبكه گسترده آبهاي سطحي شامل رودخانه ها و چشمه سار هاست .

 توليد آبزيان مي تواند با توجه به پراكندگي منابع و وجود تعداد  قابل ملاحظه اي از آنها در مناطق محروم روستايي در ايجاد اشتغال ، استفاده بهينه از آب ،  افزايش بازدهي آن و توليد پروتئين نقش بسيار موثري را ايفا نمايد .
 با توانمندي هايي كه وجود دارد و با فعاليتهايي كه در سال 1378 انجام گرفته , ظرفيت پرورش ماهي توانسته به حدود 35 تن در سال افزايش يابد .

5- امور عشاير [6]

شهرستان بجنورد مسير كوچ عشاير  شمال خراسان بوده وتنگه ورودي دام به طرف بخش مراوه تپه در استان گلستان و در مسير برگشت به طرف  ارتفاعات كوههاي گليان شيروان , كوه شاه جهان اسفراين , و شهرستان قوچان است كه  با تعداد 500 خانوار عشاير و تعداد  100000 راس دام ييلاق، قشلاق و ميان بند را در شهرستان بجنورد  سپري مي كنند كه نتيجه آن توليد ساليانه مقدار 1400 تن گوشت قرمز ، 150 تن پشم و مقدار 2 هزار  فرآورده هاي لبني مي باشد .[7]

6-ويژگيهاي كشاورزي و دامپروري شهرستان بجنورد

با توجه به 3/252 ميليمتر بارش ساليانه و پتانسيل قوي هيدرولوژيك  مترمكعب تخليه ساليانه و 19 رشته رودخانه  196 دهانه چشمه و آب و هواي معتدل و  وجود دشتهاي وسيعي چون سملقان , مانه , بجنورد و گرمخان با خاك مناسب و با توجه به تنوع محصولات كشاورزي و ميزان توليد اين محصولات شهرستان بجنورد قطب كشاورزي استان خراسان محسوب مي شود واز انواع محصولات كشاورزي شهرستان از توليد گندم و جو , پنبه , دانه هاي روغني , چغندر , سيب زميني , صيفي جات , سبزيجات , علوفه , برنج , حبوبات و ميوه هاي باغي را مي توان نام برد . متوسط وزن توليدات كشاورزي شهرستان در سالهاي اخير ساليانه  500 الي 650 هزار تن بوده است .از ميان انواع محصولات پنبه بجنورد , با توجه به مجموعه و يژگيها يعني طول الياف , لطافت و رنگ سفيد بهترين پنبه كشور شناخته شده است .

از نظر دامپروري نيز مي توان  شهرستان بجنورد را كه داراي  1339050 هكتار مرتع و 1198214 واحد دامي است , مهمترين قطب دامپروري استان خراسان بشمار آورد .

بازگشت